در این مقاله مدلی برای درک و بازشناسی کلمات زبان فارسی ارایه شده است. مدل پیشنهادی مبتنی بر نظریه صوت شناختی درک گفتار است. اساس این نظریه، در بازنمود آوایی هر واحد زبانی، مجموعه ای از الگوهای صوت شناختی به عنوان الگوهای آوایی مرجع، ذخیره می شوند و درک آن واحد از طریق انطباق الگوهای صوت شناختی درون داد با الگوهای آوایی مرجع در بازنمایی آوایی صورت می گیرد. انگاره پیشنهادی برای درک و بازشناسی بازنمود آوایی و واجی کلمات از ترکیب مدل المان و مک کللند (1988) تحت عنوان "اثر" و مدل بورسما (1999) تحت عنوان "دستور ادراکی و دستور بازشناسی" است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

منظور از صلاحیت از نظر قانون اختیار و تکلیفی است که قانونگذار به مرجع قضایی جهت رسیدگی به دعوائی می دهد. شناخت انواع صلاحیت دادگاه دارای اهمیت، از این جهت است که با شناخت هر یک از انواع صلاحیت می توان قواعد مربوط را به خوبی تحلیل و آثار متفاوتی را بر هر کدام بار کرد. صلاحیت مراجع در سه دسته ذاتی، نسبی و محلی قراردارد. صلاحیت ذاتی یا همان شایستگی اختصاصی یک مرجع قضایی یا غیرقضایی در رسیدگی به امور یا دعاوی اعلامی از ناحیه قانونگذار است. قواعد مربوط به صلاحیت ذاتی از قواعد آمره است و توافق برخلاف آن امکان ندارد. صلاحیت مربوط به اتحادیه و اتاق تعاون از نوع صلاحیت ذاتی است چرا که مراجع قضایی و اداری هر یک، از صنف جداگانه ای با مختصات و ویژگی های خاص خود هستند و ذاتاً با هم متفاوتند و صلاحیت آنها نسبت به دعاوی خاص مرجوع الیه ذاتی است. در رابطه با صلاحیت نسبی نیز با توجه به اینکه بحث صلاحیت نسبی وقتی مطرح می گرددکه هر دو مرجع تالی و عالی دارای یک ماهیت و جنس یکسان باشند، یعنی هر دو مرجع یا باید قضایی باشند یا هر دو مرجع باید غیرقضایی باشند تا بتوان میان آن دو صلاحیت نسبی به مفهوم خاص برقرار کرد. لذا موضوع صلاحیت نسبی در مراجع داوری منتفی است.

در این پژوهش به بررسی همبسته های صوتی ریتم گفتار فارسی پرداختیم. برای این منظور، تعداد 120 جمله با الگوی تناوب تکیه ای (60 جمله) و تلاقی تکیه ای (60 جمله) طراحی کردیم. در داده­های تناوب تکیه ای بین دو هجای تکیه­برِ کلمات حداقل یک و حداکثر سه هجای بدون تکیه قرار داشت. اما در داده­های تلاقی تکیه ای، هجای تکیه ­بر کلمات در تلاقی با یکدیگر بودند. طراحی این جملات توسط نگارندگان انجام شد و از پیکرۀ خاصی برای این منظور استفاده نگردید. جملات را 10 شرکت­ کننده به صورت طبیعی و با سرعت معمولی خواندند و گفتار آنها ضبط گردید. مقادیر پارامترهای صوتی وابسته به فرکانس پایه و متوسط مقادیر شدت انرژی و دیرش در طول هجاهای هدف کلمات اندازه گیری و استخراج شد. تحلیل داده­ها در چارچوب واج شناسی آزمایشگاهی در حوزۀ ریتم گفتار انجام شد. نتایج نشان داد مقادیر تمامی پارامترهای صوتی شامل فرکانس پایه، شدت انرژی و دیرش در داده های تناوب تکیه ای در هجاهای تکیه بر در توالی هجاهای قوی- ضعیف در S-U و ضعیف- قوی در U-S به صورت معناداری از هجاهای بدون تکیه بیشتر است. ولی در داده های تلاقی تکیه ای اختلاف مقادیر فرکانس پایه در توالی هجاهای تکیه برِ مجاور با یکدیگر معنادار نیست به علاوه، در توالی دو هجای تکیه بر در الگوی تلاقی تکیه ای، شدت انرژی هجای دوم به طور معناداری بیشتر از هجای اول است، ولی برعکس، دیرش هجای اول به طرز معناداری از هجای دوم بیشتر است. بر پایۀ این نتایج این گونه بحث کردیم که در جملات با الگوی تناوب تکیه ­ای (الگوی تکیه ­ای ضعیف- قوی یا قوی- ضعیف) ریتم وجود دارد زیرا توزیع پارامترها به شکل نامتوازن منجر به ایجاد قله ­ها و دره­ های برجستگی می ­شود، اما در جملات با الگوی تلاقی تکیه ای (قوی- قوی) ریتم وجود ندارد زیرا عملکرد فرکانس پایه خنثی می ­شود و دو پارامتر دیرش و شدت انرژی نیز در جهت عکس یکدیگر عمل می­ کنند.

اهل زبان در مواجه با مفاهیم جدید قادر به خلق واژه هایی هستند تا آن مفاهیم را بیان کنند و این مهم را با اتکا به توانش زبانی خود انجام می دهند. معمولا واژه هایی که ناخودآگاه ساخته می شوند، دارای ساخت ساده تر می باشند و به همین دلیل ارتباط نزدیکی بین ساخت های ساده و بی نشان و بسامد بالای آن ها به چشم می خورد. این تحقیق با تحلیل آماری واژه های موجود زبان فارسی درصدد معرفی پیوستار نشان داری در ساخت واجی واژه هاست و نشان می دهد واژه هایی که به  صورت آگاهانه ساخته می شوند، اگر در قالب ساخت های بی نشان باشند، از سوی اهل زبان پذیرفته می شوند و نیز این صورت واژه سازی آگاهانه حداقل با توجه با اطلاعات آوایی، عملی بی نتیجه خواهد بود.